Ξερολιθιά στη Φολέγανδρο: Μια ζωντανή παράδοση
Στο πλαίσιο του τριημέρου δράσεων για την τέχνη της ξερολιθιάς (20–22 Μαρτίου), που διοργανώθηκε σε 14 νησιά του Αιγαίου με πρωτοβουλία της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, το Δημοτικό Σχολείο Φολεγάνδρου συμμετείχε με χαρά, έπειτα από πρόσκληση του Πολιτιστικού Συλλόγου Φολεγάνδρου, σε μια βιωματική δράση γνωριμίας με την τέχνη της ξερολιθιάς, ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού.
Μαθητές και εκπαιδευτικοί βρέθηκαν στο μονοπάτι του Χριστού, όπου πραγματοποιήθηκε αποκατάσταση ξερολιθικού τοιχίου, και είχαν την πολύτιμη ευκαιρία να συναντήσουν ντόπιους τεχνίτες της ξερολιθιάς. Γνώρισαν όχι μόνο την τεχνική της ξερολιθικής δόμησης, αλλά και έναν ολόκληρο κόσμο μνήμης, γνώσης και σχέσης με τη γη. Η ξερολιθιά δεν είναι απλώς πέτρες τοποθετημένες η μία πάνω στην άλλη, αλλά ένα ζωντανό αποτύπωμα της ιστορίας, της καθημερινότητας και της σοφίας των ανθρώπων της Φολεγάνδρου.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συνάντηση με τον κ. Γιώργο Γαβαλά, τεχνίτη της ξερολιθιάς, ο οποίος μοιράστηκε μαζί μας το πάθος και την αγάπη του για αυτή την τέχνη. Μαζί του περπατήσαμε στις ξερολιθιές, στο εκκλησάκι του Αγίου Σάββα, ακούγοντας ιστορίες για τον τρόπο ζωής των παλιών κατοίκων, για τη σημασία της πέτρας στη ζωή τους και για τη μοναδική μαεστρία με την οποία δημιουργούσαν, χωρίς σύγχρονα μέσα, έργα που αντέχουν ακόμη στον χρόνο. Με βαθιά συγκίνηση εξέφρασε την επιθυμία του να μεταδώσει αυτή τη γνώση σε κάθε νέο άνθρωπο που θέλει να τη μάθει, λέγοντας χαρακτηριστικά:
«Κι ας μην είναι από τη Φολέγανδρο, ας έρθει από ένα άλλο μέρος και να μου πει πως θέλει να μάθει πέτρα. Ευχαρίστως να του μάθω».
Η ξερολιθιά, αναγνωρισμένη από την UNESCO ως στοιχείο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας, αποτελεί σύμβολο αρμονικής συνύπαρξης ανθρώπου και φύσης, πολύτιμη παρακαταθήκη και ευθύνη όλων μας να τη διαφυλάξουμε.
Εμπνευσμένοι από αυτή την εμπειρία, οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί του Δημοτικού Σχολείου Φολεγάνδρου δημιούργησαν ένα μικρό βίντεο-ντοκιμαντέρ, με σκοπό να καταγράψουν τις στιγμές της δράσης, να αναδείξουν την αξία της ξερολιθιάς και να συμβάλουν, με τον δικό τους τρόπο, στη διατήρηση και διάδοση αυτού του πολύτιμου στοιχείου της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Ευχαριστούμε θερμά όλους τους ντόπιους κατοίκους που μας άνοιξαν την καρδιά τους και μοιράστηκαν μαζί μας τη γνώση και τις μνήμες της ξερολιθιάς.
Ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη εκφράζουμε στον κ. Γιώργο Γαβαλά, τεχνίτη της ξερολιθιάς, για την πολύτιμη παρουσία του και τη συγκινητική συνέντευξη.
Τέλος, ευχαριστούμε τον Ανάργυρο Δεκαβάλλα για το βίντεο/μοντάζ, καθώς και για το ότι αποτυπώνει πάντα με ευαισθησία και συνέπεια τη δημιουργικότητα του σχολείου μας.
